Trong quá trình làm việc, nhiều người lao động thường xuyên được yêu cầu làm thêm giờ để kịp tiến độ công việc hoặc đáp ứng nhu cầu sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, không phải lúc nào người lao động cũng sẵn sàng hoặc có điều kiện làm thêm. Khi đó, câu hỏi được đặt ra là: người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ không? Nếu từ chối thì có bị coi là vi phạm kỷ luật hay bị xử lý hay không?
Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết quy định pháp luật về từ chối làm thêm giờ, căn cứ pháp lý, các trường hợp được phép và ví dụ thực tế minh họa.
>>> Xem thêm: Bạn sẽ được hướng dẫn từng chi tiết nhỏ khi đến phòng công chứng, đảm bảo không thiếu giấy tờ và quy trình diễn ra thuận lợi nhất.
1. Từ chối làm thêm giờ là gì?
Từ chối làm thêm giờ được hiểu là việc người lao động không đồng ý làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động, bao gồm:
Làm thêm sau giờ làm việc hằng ngày
Làm việc vào ngày nghỉ hằng tuần
Làm việc vào ngày lễ, Tết
📌 Vấn đề cốt lõi là việc làm thêm giờ có phải nghĩa vụ bắt buộc hay phải có sự đồng ý của người lao động.
2. Người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ không?
Câu trả lời là: CÓ, người lao động có quyền từ chối làm thêm giờ, trừ một số trường hợp đặc biệt do pháp luật quy định.
📌 Căn cứ pháp lý
Theo khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động 2019:
“Người sử dụng lao động chỉ được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi được sự đồng ý của người lao động.”
👉 Như vậy, sự đồng ý của người lao động là điều kiện bắt buộc. Nếu không đồng ý, người lao động hoàn toàn có quyền từ chối làm thêm giờ mà không bị coi là vi phạm kỷ luật.
📍 Ví dụ thực tế
Chị A làm việc theo giờ hành chính. Công ty yêu cầu chị làm thêm buổi tối nhưng chị không đồng ý do bận việc gia đình. Trường hợp này, chị A có quyền TC làm thêm giờ và không bị xử lý kỷ luật.
“Người sử dụng lao động có quyền yêu cầu người lao động làm thêm giờ mà không cần sự đồng ý của người lao động trong trường hợp:
Thực hiện lệnh động viên, huy động để bảo đảm quốc phòng, an ninh
Phòng, chống thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm
Khắc phục sự cố nghiêm trọng về sản xuất, điện, nước…”
👉 Ngoài các trường hợp nêu trên, doanh nghiệp không được ép buộc người lao động làm thêm giờ.
📍 Ví dụ thực tế
Do bão lớn gây sự cố nghiêm trọng tại nhà máy điện, công ty yêu cầu công nhân ở lại làm thêm để khắc phục. Trường hợp này, người lao động không được TC làm thêm giờ.
4. Từ chối làm thêm giờ có bị xử lý kỷ luật không?
Đây là vấn đề người lao động đặc biệt quan tâm khi thực hiện quyền TClàm thêm giờ.
📌 Nguyên tắc xử lý theo pháp luật
Theo Điều 124 và Điều 127 Bộ luật Lao động 2019:
Chỉ được xử lý kỷ luật khi người lao động vi phạm nghĩa vụ lao động hợp pháp
Nghiêm cấm phạt tiền, cắt lương, ép buộc lao động
👉 Vì làm thêm giờ phải có sự đồng ý, nên:
Từ chối làm thêm giờ không phải hành vi vi phạm
Doanh nghiệp không được kỷ luật, trừ lương hoặc gây bất lợi cho người lao động
📍 Ví dụ thực tế
Anh B từ chối làm thêm giờ do không đủ sức khỏe. Công ty lấy lý do này để trừ thưởng cuối năm. Hành vi này có dấu hiệu trái pháp luật, vì xâm phạm quyền TC làm thêm giờ của người lao động.
Theo Bộ luật Lao động 2019, từ chối làm thêm giờ là quyền hợp pháp của người lao động, trừ các trường hợp đặc biệt liên quan đến quốc phòng, an ninh hoặc khắc phục sự cố nghiêm trọng. Doanh nghiệp không được ép buộc, không được xử lý kỷ luật hay trừ lương chỉ vì người lao động không đồng ý làm thêm.
Để bảo vệ quyền lợi của mình, người lao động nên:
Nắm rõ quy định về làm thêm giờ
Trao đổi rõ ràng với người sử dụng lao động
Lưu giữ bằng chứng khi bị ép buộc làm thêm trái luật
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
