Trong các giao dịch dân sự, kinh doanh và bất động sản, giá trị giao dịch là yếu tố cốt lõi làm phát sinh quyền, nghĩa vụ tài chính cũng như trách nhiệm pháp lý của các bên. Khi xảy ra tranh chấp hoặc khi cơ quan nhà nước kiểm tra việc kê khai thuế, hồ sơ công chứng lưu trữ trở thành căn cứ pháp lý quan trọng để xác định giá trị giao dịch thực tế đã được các bên xác lập. Bài viết dưới đây phân tích vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định giá trị giao dịch theo quy định pháp luật hiện hành.
1. Cơ sở pháp lý về giá trị giao dịch trong hợp đồng được công chứng
Theo Điều 398 Bộ luật Dân sự 2015, giá cả là một trong những nội dung chủ yếu của hợp đồng nếu các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.
Đối với các giao dịch bắt buộc phải công chứng, như chuyển nhượng quyền sử dụng đất, mua bán nhà ở, tặng cho tài sản, giá trị giao dịch được xác lập thông qua hợp đồng công chứng.
Theo Điều 5 Luật Công chứng 2014, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ, do đó hồ sơ công chứng lưu trữ là căn cứ pháp lý để xác định giá trị giao dịch đã được các bên thỏa thuận.
2. Hồ sơ công chứng lưu trữ và vai trò trong xác định giá trị giao dịch thực tế
2.1. Hồ sơ công chứng lưu trữ phản ánh nội dung thỏa thuận về giá
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng phải lưu trữ đầy đủ các giấy tờ liên quan đến giao dịch, bao gồm dự thảo hợp đồng, bản chính hợp đồng đã công chứng và các tài liệu kèm theo.
Thông qua hồ sơ công chứng lưu trữ, có thể xác định:
Giá trị giao dịch được ghi nhận trong hợp đồng
Phương thức thanh toán
Thời điểm thanh toán và chuyển giao tài sản
Đây là căn cứ quan trọng để xác định giá trị giao dịch thực tế thay vì chỉ dựa vào lời khai của các bên.
2.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ giúp phân biệt giá trị giao dịch thực và giá kê khai
Trong thực tiễn, nhiều giao dịch kê khai giá thấp hơn giá thực tế nhằm giảm nghĩa vụ thuế.
Hồ sơ công chứng lưu trữ cho phép cơ quan có thẩm quyền đối chiếu:
Nội dung trao đổi trước khi ký kết
Giải trình của các bên về mức giá
Ghi chép nghiệp vụ của công chứng viên
Qua đó đánh giá tính trung thực của giá trị giao dịch.
>>> Xem thêm: Nếu bạn đang cần tư vấn cụ thể về hồ sơ đất đai, hãy để dịch vụ sang tên sổ đỏ giải đáp chi tiết.
3. Vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định giá trị giao dịch làm căn cứ tính thuế và phí
3.1. Xác định giá trị giao dịch để tính thuế thu nhập cá nhân và lệ phí trước bạ
Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân và Nghị định 10/2022/NĐ-CP về lệ phí trước bạ, giá trị giao dịch là căn cứ trực tiếp để tính thuế và lệ phí.
3.2. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong xác định giá trị giao dịch khi có kiểm tra, truy thu
Khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra hoặc truy thu nghĩa vụ tài chính, HS công chứng lưu trữ là căn cứ để:
Đánh giá tính hợp pháp của giá giao dịch
So sánh với bảng giá nhà nước và dữ liệu thị trường
Quyết định việc điều chỉnh nghĩa vụ tài chính
Theo quy định pháp luật thuế, hồ sơ công chứng là tài liệu hợp pháp để chứng minh giá trị giao dịch.
4. Hồ sơ công chứng lưu trữ trong giải quyết tranh chấp về giá trị giao dịch
Khi xảy ra tranh chấp liên quan đến giá trị giao dịch, HS công chứng lưu trữ có vai trò:
Xác định giá đã được các bên thống nhất
Làm rõ việc đã thanh toán đủ hay chưa
Xác định hậu quả pháp lý khi giá trị giao dịch bị kê khai sai
Theo Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, văn bản công chứng và hồ sơ công chứng lưu trữ là nguồn chứng cứ quan trọng để Tòa án giải quyết tranh chấp.
>>> Xem thêm: Bạn đã biết hết quy trình Công chứng di chúc theo đúng luật chưa?
5. Ví dụ minh họa thực tế
Ông A và bà B ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất được công chứng, ghi nhận giá chuyển nhượng là 4 tỷ đồng. Sau đó, bên mua cho rằng hai bên đã thỏa thuận giá thực tế là 4,5 tỷ đồng và yêu cầu hoàn trả phần chênh lệch.
Tòa án trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ, bao gồm dự thảo hợp đồng, biên bản giải thích của công chứng viên và bản hợp đồng công chứng chính thức, xác định giá trị giao dịch mà các bên đã thống nhất là 4 tỷ đồng.
Trên cơ sở hồ sơ công chứng lưu trữ, Tòa án bác yêu cầu của bên mua và công nhận giá trị giao dịch theo hợp đồng công chứng.
6. Kết luận
Có thể khẳng định rằng, vai trò của hồ sơ công chứng lưu trữ trong việc xác định giá trị giao dịch là đặc biệt quan trọng trong việc bảo đảm an toàn pháp lý cho các giao dịch dân sự và kinh doanh. Hồ sơ công chứng lưu trữ không chỉ phản ánh trung thực nội dung thỏa thuận về giá mà còn là căn cứ pháp lý vững chắc để xác định nghĩa vụ tài chính, giải quyết tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
