Trong hoạt động công chứng, các giao dịch có sự tham gia của người cao tuổi, người khuyết tật luôn được pháp luật đặt trong cơ chế bảo vệ đặc biệt nhằm bảo đảm quyền tự do ý chí và hạn chế rủi ro pháp lý. Trong bối cảnh đó, lưu trữ hồ sơ công chứng giữ vai trò then chốt trong việc chứng minh tính hợp pháp của giao dịch, làm rõ năng lực hành vi dân sự và ý chí tự nguyện của các bên khi phát sinh tranh chấp. Việc phân tích lưu trữ hồ sơ công chứng trong nhóm giao dịch đặc thù này có ý nghĩa thực tiễn và giá trị pháp lý sâu sắc.
>>> Xem thêm: Với kinh nghiệm lâu năm, phòng công chứng có thể hỗ trợ bạn xử lý mọi loại giấy tờ, kể cả những hồ sơ mang tính pháp lý đặc biệt.
1. Đặc điểm pháp lý của giao dịch liên quan đến người cao tuổi, người khuyết tật
1.1. Người cao tuổi, người khuyết tật trong quan hệ dân sự
Theo Luật Người cao tuổi 2009, người cao tuổi là công dân Việt Nam từ đủ 60 tuổi trở lên.
Theo Luật Người khuyết tật 2010, người khuyết tật là người bị khiếm khuyết một hoặc nhiều bộ phận cơ thể, dẫn đến hạn chế khả năng hoạt động.
Theo Điều 20 và Điều 21 Bộ luật Dân sự 2015, năng lực hành vi dân sự của cá nhân có thể bị hạn chế hoặc mất nếu không thể nhận thức, làm chủ hành vi. Do đó, khi người cao tuổi hoặc người khuyết tật tham gia giao dịch, việc xác định năng lực hành vi và ý chí tự nguyện là yếu tố pháp lý trọng tâm.
1.2. Yêu cầu thận trọng trong công chứng giao dịch
Theo Điều 7 Luật Công chứng 2014, công chứng viên có nghĩa vụ bảo đảm tính hợp pháp, tính xác thực và sự tự nguyện của người yêu cầu công chứng.
Đối với giao dịch liên quan đến người cao tuổi, người khuyết tật, hồ sơ công chứng cần thể hiện rõ:
Tình trạng sức khỏe, nhận thức tại thời điểm giao kết
Việc giải thích quyền và nghĩa vụ một cách đầy đủ
Sự đồng thuận không bị ép buộc hoặc lợi dụng
2. Cơ sở pháp lý về lưu trữ hồ sơ công chứng trong giao dịch đặc thù
2.1. Quy định về hồ sơ công chứng lưu trữ
Theo Điều 40 Luật Công chứng 2014, hồ sơ công chứng bao gồm:
Phiếu yêu cầu công chứng
Giấy tờ tùy thân của người yêu cầu công chứng
Giấy tờ chứng minh quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản
Văn bản công chứng đã được ký kết
Các tài liệu khác có liên quan
Đối với giao dịch có người cao tuổi, người khuyết tật, hồ sơ lưu trữ thường kèm theo:
Biên bản ghi nhận tình trạng nhận thức
Ý kiến người làm chứng hoặc người giám hộ
Tài liệu y tế trong trường hợp cần thiết
2.2. Trách nhiệm lưu trữ hồ sơ công chứng
Theo Điều 62 Luật Công chứng 2014, tổ chức hành nghề công chứng có trách nhiệm lưu trữ đầy đủ hồ sơ công chứng theo thời hạn luật định, bảo đảm khả năng trích lục, đối chiếu khi có yêu cầu hợp pháp.
Việc lưu trữ không đầy đủ hoặc sai lệch có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý của công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng.
5. Ví dụ minh họa thực tế về lưu trữ hồ sơ công chứng
Một cụ ông 78 tuổi ký hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất cho con gái và được công chứng hợp pháp. Sau khi cụ mất, các con khác khởi kiện yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu với lý do cụ không còn minh mẫn.
Tòa án tiến hành trích lục hồ sơ công chứng lưu trữ và xác định:
Công chứng viên đã ghi nhận cụ ông tự đọc, tự ký hợp đồng
Có người làm chứng hợp lệ
Không có tài liệu y tế chứng minh cụ mất năng lực hành vi tại thời điểm công chứng
Trên cơ sở hồ sơ công chứng lưu trữ, Tòa án kết luận hợp đồng có hiệu lực pháp luật và bác yêu cầu khởi kiện.
Có thể khẳng định rằng, lưu trữ hồ sơ công chứng khi giao dịch liên quan đến người cao tuổi, người khuyết tật không chỉ là nghĩa vụ pháp lý của tổ chức hành nghề công chứng mà còn là cơ chế bảo vệ hữu hiệu cho nhóm chủ thể yếu thế trong xã hội. Hồ sơ công chứng lưu trữ đầy đủ, chặt chẽ giúp bảo đảm hiệu lực giao dịch, hạn chế tranh chấp và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của các bên theo đúng tinh thần của pháp luật dân sự và pháp luật công chứng hiện hành.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Địa chỉ: 165 Giảng Võ, phường Cát Linh, quận Đống Đa, Hà Nội
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
