Trong quá trình thực hiện hợp đồng, việc phát sinh vi phạm nghĩa vụ là tình huống không hiếm gặp, đặc biệt đối với các hợp đồng có thời gian thực hiện kéo dài. Khi bước vào giai đoạn xử lý vi phạm, nhiều bên có nhu cầu lập, sửa đổi hoặc xác nhận các thỏa thuận liên quan và đặt câu hỏi liệu các văn bản này có cần hoặc có thể công chứng hay không. Việc hiểu sai vai trò của công chứng trong giai đoạn xử lý vi phạm có thể dẫn đến rủi ro pháp lý đáng kể. Bài viết phân tích chuyên sâu vấn đề công chứng hợp đồng trong giai đoạn xử lý vi phạm theo pháp luật hiện hành.
Giai đoạn xử lý vi phạm là khoảng thời gian kể từ khi một bên không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ theo hợp đồng cho đến khi:
Vi phạm được khắc phục;
Trách nhiệm dân sự được xác định và thực hiện;
Hoặc hợp đồng bị chấm dứt, hủy bỏ theo thỏa thuận hoặc theo pháp luật.
Trong giai đoạn này, các bên thường phát sinh nhu cầu xác lập thêm các thỏa thuận như gia hạn, phạt vi phạm, bồi thường thiệt hại hoặc chấm dứt hợp đồng.
Cơ sở pháp lý điều chỉnh công chứng trong giai đoạn xử lý vi phạm
Hoạt động công chứng trong giai đoạn xử lý vi phạm chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật, trong đó trọng tâm là:
Bộ luật Dân sự 2015;
Luật Công chứng 2024.
Theo “Điều 5 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng có hiệu lực kể từ thời điểm được công chứng viên ký và đóng dấu của tổ chức hành nghề công chứng. Đồng thời, “Điều 385 Bộ luật Dân sự 2015” xác định hợp đồng là sự thỏa thuận nhằm xác lập, thay đổi hoặc chấm dứt quyền, nghĩa vụ dân sự.
Như vậy, pháp luật không cấm công chứng hợp đồng hoặc thỏa thuận được lập trong giai đoạn xử lý vi phạm, miễn là nội dung phù hợp với quy định pháp luật.
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn xử lý vi phạm được hiểu như thế nào?
Công chứng văn bản xử lý vi phạm, không phải “công chứng lại” hợp đồng vi phạm
Cần phân biệt rõ giữa:
Công chứng hợp đồng ban đầu đã phát sinh vi phạm;
Công chứng các văn bản thỏa thuận mới được lập trong giai đoạn xử lý vi phạm.
Công chứng viên không công chứng lại hành vi vi phạm hay hợp thức hóa vi phạm, mà chỉ công chứng các thỏa thuận hợp pháp mới, như:
Theo “Điều 6 Luật Công chứng 2024”, văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; các tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị Tòa án tuyên vô hiệu.
Giới hạn công chứng trong giai đoạn xử lý vi phạm
Không phải mọi thỏa thuận trong giai đoạn xử lý vi phạm đều có thể được công chứng. Một số giới hạn cần lưu ý gồm:
Không công chứng thỏa thuận nhằm che giấu, hợp thức hóa hành vi vi phạm pháp luật;
Không công chứng nội dung xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của bên thứ ba;
Không công chứng thỏa thuận trái đạo đức xã hội hoặc điều cấm của pháp luật;
Không công chứng văn bản có nội dung không rõ ràng về trách nhiệm và hậu quả pháp lý.
Theo “Điều 44 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có quyền từ chối công chứng nếu hợp đồng, giao dịch vi phạm pháp luật hoặc không xác định được nội dung.
Rủi ro pháp lý khi công chứng trong giai đoạn xử lý vi phạm
Việc công chứng không đúng bản chất trong giai đoạn xử lý vi phạm có thể dẫn đến nhiều rủi ro:
Văn bản công chứng bị tuyên vô hiệu;
Phát sinh tranh chấp về hiệu lực của thỏa thuận xử lý vi phạm;
Tranh cãi về việc miễn, giảm trách nhiệm vi phạm;
Trách nhiệm nghề nghiệp của công chứng viên khi không kiểm soát chặt chẽ nội dung.
Thực tiễn cho thấy, nhiều tranh chấp phát sinh từ việc các bên cho rằng văn bản công chứng đồng nghĩa với việc vi phạm đã được “xóa bỏ”, trong khi pháp luật không thừa nhận cách hiểu này.
>>> Xem thêm: Công chứng tặng cho tài sản khi người được tặng là trẻ vị thành niên
Trách nhiệm của công chứng viên trong giai đoạn xử lý vi phạm
Theo “Điều 17 Luật Công chứng 2024”, công chứng viên có nghĩa vụ:
Kiểm tra tính hợp pháp của nội dung văn bản tại thời điểm công chứng;
Giải thích rõ hậu quả pháp lý của thỏa thuận xử lý vi phạm;
Từ chối công chứng nếu nội dung nhằm trốn tránh nghĩa vụ pháp lý.
Công chứng viên không chịu trách nhiệm về bản chất vi phạm trước đó, nhưng phải bảo đảm rằng văn bản được công chứng không tạo ra hệ quả pháp lý trái luật.
Kết luận
Công chứng hợp đồng trong giai đoạn xử lý vi phạm không phải là hành vi hợp thức hóa vi phạm, mà là công chứng các thỏa thuận hợp pháp mới nhằm xử lý hậu quả vi phạm. Việc nhận diện đúng phạm vi, giá trị và giới hạn của công chứng trong giai đoạn này giúp các bên bảo vệ quyền lợi của mình và tránh rủi ro pháp lý không đáng có. Trong mọi trường hợp, nội dung được công chứng phải phù hợp pháp luật tại thời điểm công chứng và không xâm phạm lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
