Tranh chấp hợp đồng thử việc: xử lý sao cho đúng luật?
Nhiều tranh chấp lao động hiện nay bắt nguồn từ giai đoạn thử việc, nơi mà quyền và nghĩa vụ của các bên thường bị hiểu sai hoặc không được thỏa thuận rõ ràng. Khi xảy ra tranh chấp thử việc, người lao động thường lúng túng về quyền lợi, còn doanh nghiệp lại bối rối trong việc xử lý đúng quy định pháp luật. Từ việc đánh giá không đạt, chấm dứt thử việc đột ngột cho đến việc không trả lương, đều có thể dẫn đến vi phạm pháp luật nếu không nắm rõ quy định. Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ cách giải quyết tranh chấp một cách đúng luật và hạn chế rủi ro cho cả hai bên.
1. Hợp đồng thử việc là gì và được pháp luật điều chỉnh ra sao?
Theo “Điều 24 Bộ luật Lao động 2019”, thử việc là giai đoạn người sử dụng lao động kiểm tra năng lực của người lao động trước khi ký hợp đồng chính thức. Thỏa thuận thử việc có thể được lập thành văn bản hoặc ghi trong hợp đồng lao động.
Thời gian thử việc phải tuân theo “Điều 25”, với các mức tối đa:
180 ngày: với người quản lý doanh nghiệp;
60 ngày: công việc yêu cầu trình độ cao đẳng trở lên;
30 ngày: công việc yêu cầu trung cấp, công nhân kỹ thuật;
06 ngày làm việc: công việc khác.
Doanh nghiệp không được yêu cầu thử việc quá thời gian này, cũng không được bắt thử việc nhiều lần cho một vị trí.
Theo “Điều 26 Bộ luật Lao động 2019”, mức lương thử việc phải ít nhất bằng 85% lương của công việc đó. Tranh chấp phát sinh khi doanh nghiệp:
Không trả lương đúng thỏa thuận;
Trì hoãn trả lương sau khi kết thúc thử việc;
Không trả lương vì lý do “không đạt yêu cầu” nhưng không chứng minh được tiêu chí đánh giá.
2.2. Tranh chấp về đánh giá kết quả thử việc
Doanh nghiệp phải thông báo kết quả thử việc khi kết thúc thời gian thử việc (“Điều 27”). Việc đánh giá phải dựa trên tiêu chí rõ ràng, được thông báo trước cho người lao động. Nếu tiêu chí mơ hồ hoặc bị thay đổi tùy tiện, đây là căn cứ để người lao động khiếu nại.
>>> Xem thêm: Tại sao nhiều người chọnDi chúc tại nhà để tiết kiệm thời gian
2.3. Tranh chấp khi doanh nghiệp chấm dứt thử việc đột ngột
Trong thời gian thử việc, cả hai bên đều có quyền chấm dứt mà không cần báo trước và không phải bồi thường (“Điều 27.1”). Tuy nhiên, tranh chấp nảy sinh khi:
Doanh nghiệp chấm dứt nhưng không trả lương những ngày đã làm;
Chấm dứt thử việc nhưng giữ lương, giữ giấy tờ cá nhân;
2.4. Tranh chấp về ký hợp đồng lao động sau khi thử việc đạt yêu cầu
Nếu người lao động đã đạt yêu cầu nhưng doanh nghiệp không ký hợp đồng chính thức mà tiếp tục kéo dài thử việc hoặc giữ ở trạng thái mập mờ, đây là hành vi vi phạm “Điều 24.2”.
>>> Xem thêm: Làm thế nào để yêu cầucông chứng thừa kế từ cơ quan công chứng?
3. Hành vi doanh nghiệp dễ vi phạm trong thời gian thử việc
3.1. Yêu cầu thử việc không trả lương
Đây là hành vi trái pháp luật vì Bộ luật Lao động không cho phép thử việc miễn phí.
3.2. Yêu cầu ký thỏa thuận thử việc không ghi rõ thông tin
Một thỏa thuận hợp pháp phải có: thời gian thử việc, mức lương, tiêu chí đánh giá, việc ký hợp đồng chính thức khi đạt yêu cầu…
3.3. Thử việc kéo dài hoặc thử lại nhiều lần
Nếu doanh nghiệp yêu cầu người lao động thử việc thêm khi đã đạt yêu cầu hoặc thử lại cho cùng vị trí, đây là vi phạm rõ ràng.
3.4. Không thông báo kết quả thử việc theo luật
Việc không thông báo hoặc thông báo không rõ ràng khiến người lao động không biết tình trạng hợp đồng của mình, dẫn đến tranh chấp.
>>> Xem thêm: Lý do nên ưu tiên sử dụngdịch vụ sổ đỏ thay vì tự nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước
4. Người lao động cần làm gì khi xảy ra tranh chấp thử việc?
4.1. Thu thập chứng cứ
Người lao động cần lưu trữ:
Tin nhắn giao việc;
Bảng chấm công;
Phiếu lương;
Email đánh giá;
Thỏa thuận thử việc hoặc mô tả công việc.
4.2. Yêu cầu doanh nghiệp giải quyết nội bộ
Theo “Điều 14 Nghị định 24/2018/NĐ-CP”, người lao động có quyền gửi khiếu nại trực tiếp đến người sử dụng lao động để yêu cầu giải quyết lần đầu.
4.3. Nhờ hòa giải viên lao động hoặc công đoàn can thiệp
Hòa giải viên sẽ giúp hai bên thương lượng dựa trên chứng cứ và quy định pháp luật.
4.4. Khởi kiện ra Tòa án khi doanh nghiệp không hợp tác
Trong trường hợp tranh chấp về lương, quyền được ký hợp đồng chính thức hoặc bị chấm dứt trái luật, người lao động có quyền khởi kiện mà không cần hòa giải bắt buộc (trong một số tranh chấp lao động cá nhân theo Bộ luật Lao động 2019).
5. Doanh nghiệp cần làm gì để tránh tranh chấp thử việc?
Xây dựng bản mô tả công việc rõ ràng;
Ban hành tiêu chí đánh giá minh bạch;
Ký thỏa thuận thử việc đầy đủ nội dung;
Thông báo kết quả đúng thời hạn;
Trả lương đúng cam kết và đúng hạn.
Tuân thủ quy định thử việc không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn tạo dựng hình ảnh chuyên nghiệp trong mắt người lao động.
6. Kết luận
Tranh chấp thử việc chủ yếu xuất phát từ việc doanh nghiệp và người lao động không nắm rõ quy định hoặc không thực hiện đúng luật. Việc hiểu rõ quyền và nghĩa vụ trong giai đoạn thử việc là bước quan trọng để hạn chế rủi ro về lương, thời gian thử việc, đánh giá năng lực và ký hợp đồng chính thức. Tuân thủ đúng quy định pháp luật sẽ đảm bảo quyền lợi cho người lao động và giúp doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc ổn định, minh bạch.
Nếu bạn cần thông tin thêm hoặc hỗ trợ trong việc soạn thảo và công chứng hợp đồng, đừng ngần ngại liên hệ ngay vớiVăn phòng công chứng Nguyễn Huệ. Chúng tôi chuyên cung cấp dịch vụ công chứng với đội ngũ luật sư và công chứng viên giàu kinh nghiệm sẵn sàng hỗ trợ bạn mọi thủ tục pháp lý cần thiết. Hãy gọi cho chúng tôi qua số điện thoại 0966.22.7979 hoặc đến trực tiếp văn phòng để nhận được sự tư vấn tận tình và chuyên nghiệp!
Công chứng viên kiêm Trưởng Văn phòng Nguyễn Thị Huệ: Cử nhân luật, cán bộ cấp cao, đã có 31 năm làm công tác pháp luật, có kinh nghiệm trong lĩnh vực quản lý nhà nước về công chứng, hộ tịch, quốc tịch. Trong đó có 7 năm trực tiếp làm công chứng và lãnh đạo Phòng Công chứng.
Công chứng viên Nguyễn Thị Thủy: Thẩm Phán ngành Tòa án Hà Nội với kinh nghiệm công tác pháp luật 30 năm trong ngành Tòa án, trong đó 20 năm ở cương vị Thẩm Phán.
Bên cạnh đó là đội ngũ cán bộ nghiệp vụ năng động, nhiệt tình, có trình độ chuyên môn cao và tận tụy trong công việc.
Sao y chứng thực giấy tờ, tài liệu
